ABUGHAMRENTS POLADOĞLU KİLİSESİ

Neredeyim :KültürAni Örenyeri Dünya Miras Listesinde Ani Örenyeri ANİ BİR DÜNYA AMA DÜNYA BİR ANİ DEĞİL Ani ören yeri, Temmuz 2016’da Unesco Dünya Kültür Mirası Listesinde 16. sırada yerini almıştır. Kars merkeze 42 km uzaklıkta, Türkiye-Ermenistan sınırı üzerinde bulunan, bin yıllar boyunca farklı kültür ve medeniyetlere beşiklik etmiş, tarihin en büyük hazinelerinden biri olan Ani ören yeri, Temmuz 2016’da Unesco Dünya Kültür Mirası Listesinde 16. sırada yerini almıştır. Kars merkez Ocaklı Köyü sınırları içerisinde yer alan Anı ören yeri, Türkiye- Ermenistan sınırını ayıran Arpaçay nehrinin batı yakasında Türkiye sınırları içerisinde volkanik bir tüf tabakası üzerine kurulmuş bir ortaçağ şehridir. Ören yeri Anadolu'ya İpek Yolu üzerinden girişte ilk konaklama merkezi olduğundan aynı zamanda bir ticaret merkezidir. ören yerinin zenginliği de buradan gelmektedir. Ani'nin en eski tarihinin M.Ö. 5000 yıllarına kadar uzandığı düşünülmektedir. Tarih öncesi dönemde ören yerindeki yerleşim bostanlar deresi olarak bilinen vadideki volkanik oluşumlu mağaralardan oluşmuştur. Bugünkü ören yerini oluşturan iç kale M.S. 4. yy'da Kars şehrine ismini veren Karsaklılar tarafından yaptırılmıştır. ören yerinin dış cephe surları Bagratlı Kralı Aşot tarafından M.S. 964 yılında yaptırılmaya başlanmış, daha sonra Kral III. Sembat 978 yılında 2. takviye sur sistemini yaptırmış, 1064 yılında Selçuklu Sultanı Alparslan'ın Ani'yi fethetmesinden sonra Ani Beyi olan Ebu’l Menuçehr 1064-1072 arasında 3. sur sistemini yaptırmıştır. Kale surları devetüyü ve siyah renkli tüf taşından yer yer iki ve üç sıra halinde Horasan harcı ile yapılmıştır. Kurulduğu arazi üzerine uyumu sağlamak amacıyla üçgenimsi bir şekilde inşa edilen surların yedi giriş kapısı mevcut olup bu kapıların en önemlileri Aslanlı Kapı, Kars Kapısı, Sarnıçlı Kapılardır. Şehrin surları uzun kuşatmalara dayanıklı hale getirmek için surlar arasına yapılan destekleme kuleleri aynı zamanda erzak ve tahıl deposu olarak kullanılmıştır. Arazinin eğimine göre yer yer 5 m yüksekliğe kadar oluşan surların dış cephelerinde haç motifleri, aslan ve yılan kabartmalı rölyefler, çini süslemeler mevcuttur. ören yerinin ana giriş kapısı olan Aslanlı Kapı iki büyük giriş kapısından oluşmaktadır. Aslanlı Kapının bulunduğu surların doğu yanındaki burç üzerinde Selçuklu Sultanı Alparslan'ın şehri 1064 yılında fethetmesini belgeleyen dört satırlık kufi İslami kitabe mevcuttur. Günümüzde 78 hektar büyüklüğündeki bir alan üzerine kurulmuş olan Ani ören yeri 4,5 km. uzunluğundaki dış cephe surları, sur içerisindeki antik kentte bulunan cami, kilise, hamam, saray, kervansaray, köprü vb. yapılardan oluşmuş 21 adet tescilli taşınmaz ile birlikte, arkeolojik sit alanı olarak ilan edilmiş bölgemizdeki en önemli ören yeridir. ŞEHİR SURLARI Anı şehrini kuzeyden kuşatan şehir surları 4,5 km uzunluğunda olup, surlar üzerinde 7 adet kapı bulunmaktadır. Ortaçağda ipek yolunun Anadolu’ya ilk giriş noktasında bulunması sebebiyle ticari önem kazanan ören yeri M.S. 964 yılından itibaren Bagratlı Kralı AŞOT tarafından yaptırılan ilk sur sistemi ile bir kent özelliği kazanmaya başlamıştır. İkinci sur sistemi 978 yılında Bagratlı Kralı SEMBAT döneminde tamamlanmış olup, son sur sistemi Selçuklu Sultanı Alparslan’ın şehri 1064 yılında fethetmesinden sonra Şeddatlı Beyi Ebu’l Menuçehr tarafından tamamlanmıştır. KATEDRAL (FETHİYE CAMİİ) Katedral Y.Öztürkkan (3).jpg Kare planlı olan kilise düzgün kesme tüf taşından inşa edilmiştir. Günümüzde kilisenin orta mekanını örten kubbesi yıkılmıştır. Yazıtlara ve tarihçilere göre kilisenin temelleri Bagratlı Kralı II. Sembat tarafından M.S. 990 yılında atılmış ancak Kral Sembat öldükten sonra kilise eşi kraliçe KATRANİDE tarafından 1010 yılında bitirilmiştir. Kilisenin mimarı aynı yüzyılda İstanbul Ayasofya Kilisesinin tamiratını yapan TRİDAT ustadır. Katedral 1064 yılında Sultan Alparslan’ın Ani'yi fethetmesinden sonra camiye çevrilmiş ve ilk fetih namazı kılınmıştır. Bu sebeple büyük katedrale Fethiye Camii de denilmektedir. AZİZ PRKİTCH (KEÇELİ) KİLİSE Kilise mimarisi kubbeli ve iki kısımdan oluşmuştur. İç mekanda sekiz köşegen mevcut olup doğu istikametindeki yarım kubbe diğer kubbeden daha geniştir. İki düzlemden meydana gelen sütunlar bu bölümü de ayırır. Ani ören yerinin güney doğusunda büyük katedrale yakın bir noktada inşa edilmiş olan kilisenin yarısı sonradan yıkılmıştır. Kilise M.S. 1036 yılında yapılmış olup zemini daire planlıdır. Kilise mimarisi kubbeli ve iki kısımdan oluşmuştur. İç mekanda sekiz köşegen mevcut olup doğu istikametindeki yarım kubbe diğer kubbeden daha geniştir. İki düzlemden meydana gelen sütunlar bu bölümü de ayırır. 1036 yılında kral III. Sembat tarafından yaptırılan kilise 1291 ve 1342 yıllarında Atabekler tarafından restore ettirilmiştir. 1930'lu yıllarda ise bir yıldırım düşmesi sonucu kilisenin yarısı yıkılmıştır. GAGİK KİLİSESİ Dairevi planlı ve yüksek kubbeli kilise kasnaklar üzerine oturan geniş kubbenin statik problemler oluşturması sebebiyle kilise yapıldıktan bir süre sonra çökmüştür. M.S. 10 yy. başlarında Kral Gagik tarafından yaptırılmıştır. Dairevi planlı ve yüksek kubbeli kilise kasnaklar üzerine oturan geniş kubbenin statik problemler oluşturması sebebiyle kilise yapıldıktan bir süre sonra çökmüştür. 12. yüzyılda yeniden onarım gören kilise 8 adet bazalt taşından yapılmış sütunun taşıdığı daha küçük bir kubbe ile örtülmüştür. Yapıldığı dönemde bölgedeki en büyük merkezi dairevi planlı kilise olan Gagik kilisesinden günümüze temel duvarlarından bir kısmı ulaşmıştır. ABUGHAMRENTS (POLADOĞLU)KİLİSESİ Silindirik bir yapıya sahip olan kilise sekizgen kubbeli olup kubbenin temeli derin yüzeyi ayıran birbirine geçmiş ince sütunların desteklediği 6 kenar sütun üzerinde durmaktadır. ören yerinin kuzeybatısında Bostanlar deresinin üzerindeki surlara yakın plato üzerinde kurulan kilise M.S. 980 yılında Prens Pahlavuni tarafından yaptırılmıştır. Silindirik bir yapıya sahip olan kilise sekizgen kubbeli olup kubbenin temeli derin yüzeyi ayıran birbirine geçmiş ince sütunların desteklediği 6 kenar sütun üzerinde durmaktadır. Güneydoğuya açılan tek kapısı bulunan kilisenin sekizgen kubbesinin her köşesinde birer pencere mevcuttur. Kilisenin apsisinin bulunmayışı bu kilisenin bir aile mezarlığı anısına anıt mezar binası olarak kullanıldığı sonucu doğurmaktadır.